Coraz więcej absolwentów rozważa rozpoczęcie własnej działalności zaraz po odebraniu dyplomu. Przyciąga ich wizja samodzielnego kształtowania kariery zawodowej oraz perspektywa osiągnięcia finansowego powodzenia. Ten kierunek napędza rozwój nowych firm w rozmaitych sektorach gospodarki – od nowatorskich przedsięwzięć technologicznych po niewielkie, lokalne działalności oferujące różnorodne usługi. Obok zapału pojawiają się jednak także obawy związane z możliwością niepowodzenia oraz zmiennością rynku. Najnowszy raport „Global Entrepreneurship Monitor”, przygotowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, pokazuje, że lęk przed porażką powstrzymuje przed decyzją o uruchomieniu własnej działalności ponad połowę dorosłych Polaków. Chcąc osłabić ten strach i zamienić go w impuls do działania, trzeba przyjąć, że biznesowe potknięcia często biorą się z błędów, których da się uniknąć dzięki rzetelnym przygotowaniom.
Poszukiwanie pomysłu na firmę łączy zainteresowania i kompetencje z uważnym przyjrzeniem się temu, czego oczekuje rynek. Na początku warto przeanalizować, jak przełożyć własne atuty albo hobby na ofertę atrakcyjną dla przyszłych klientów. Miłośnicy podróży mogą choćby rozważyć uruchomienie biura organizującego niecodzienne wyprawy albo firmy transportowej obsługującej zlecenia. Równie istotna pozostaje obserwacja rynku oraz wychwytywanie luk wśród dostępnych produktów i usług. Analiza konkurentów oraz ich pozycji na rynku pomaga odnaleźć nisze, które nowa firma zagospodaruje dzięki świeżym rozwiązaniom, ulepszonym produktom lub usługom oferowanym w korzystniejszej cenie.
Biznesowa koncepcja z myślą o przyszłości powinna zachować elastyczność, brać pod uwagę przemiany technologiczne i społeczne oraz sprzyjać sprawnej reakcji na zmienne realia rynkowe.
Pomysł na własną firmę rzadko spada z nieba. Najczęściej pojawia się wtedy, kiedy z uwagą przyglądasz się światu i świadomie wyłapujesz sygnały płynące z codzienności. Cenne tropy przynoszą zwykłe sytuacje na co dzień – trudności, na które trafiasz, niedogodności utrudniające życie oraz słabe strony produktów i usług już obecnych na rynku. To właśnie irytacja albo poczucie niewygody nierzadko uruchamiają nowe, przełomowe pomysły. Pomaga również obserwowanie trendów społecznych oraz postępu technologicznego. Pomyśl, jak te procesy przełożą się na oczekiwania klientów w kolejnych latach. Czy coraz większe zainteresowanie ekologicznym transportem otwiera przestrzeń dla elektromobilności i usług współdzielenia samochodów? A może rosnąca ranga ochrony danych zwiększa popyt na specjalistów oraz systemy, które zabezpieczają informacje?
Nowe idee często dojrzewają również w rozmowach z innymi. Kontakty podczas warsztatów, szkoleń czy targów branżowych pomagają dostrzec obszary rynku, których nikt jeszcze nie zagospodarował. Zadawaj pytania, słuchaj uważnie i zestawiaj odmienne perspektywy. Kreatywne myślenie bierze się przecież z łączenia koncepcji, które na pierwszy rzut oka nie mają ze sobą związku, a inspirację nierzadko przynosi zderzenie różnych opinii. Z tego powodu dobrze porzucić utarte schematy i chłonąć rozmaite wpływy.
Przed wejściem w świat własnego biznesu trzeba dokładnie rozważyć, jaka forma prawna najlepiej odpowie na potrzeby planowanego przedsięwzięcia. Często wybór pada na jednoosobową działalność gospodarczą – zwłaszcza na starcie, kiedy skala firmy pozostaje jeszcze niewielka. Osoby myślące o współpracy z inwestorami mogą natomiast skierować uwagę ku spółce z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółce akcyjnej. Przy prowadzeniu biznesu razem z partnerami alternatywę stanowi spółka jawna. W tym wariancie co najmniej dwie osoby wspólnie prowadzą działalność gospodarczą i ponoszą odpowiedzialność za jej zobowiązania całym swoim majątkiem. Spółka jawna wyróżnia się prostszą rejestracją oraz niższymi kosztami na początku niż inne rodzaje spółek, lecz łączy się z pełną odpowiedzialnością wspólników za długi firmy.
Przy wyborze konkretnego rozwiązania dobrze prześledzić mocne i słabsze strony każdej opcji, uwzględniając zakres odpowiedzialności prawnej, tryb rejestracji, związane z nim koszty oraz poziom formalności, który będzie towarzyszył przyszłej działalności.
Następny etap obejmuje załatwienie wszystkich wymaganych formalności rejestracyjnych. W Polsce oznacza to między innymi złożenie właściwych dokumentów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo w Krajowym Rejestrze Sądowym. Później trzeba uzyskać numer identyfikacji podatkowej (NIP) i numer statystyczny (REGON), a także zgłosić działalność do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W części branż konieczne okazuje się zdobycie koncesji lub licencji, dlatego trzeba dokładnie sprawdzić szczegółowe wymogi prawne obowiązujące w danym sektorze. Należy też pamiętać o umowach z dostawcami, kontrahentami oraz klientami – ich treść powinna zabezpieczać interesy każdej ze stron i ograniczać ryzyko sporów. Starannie uporządkowane kwestie prawne wzmacniają wiarygodność firmy i sprzyjają zaufaniu partnerów biznesowych oraz klientów.
Biznesplan ma formę oficjalnego dokumentu i precyzyjnie opisuje zamierzenia firmy, sposoby ich urzeczywistnienia oraz zasoby i działania przewidziane na kolejnych etapach. Rezygnacja z jego przygotowania to poważne zaniedbanie, które może podważyć powodzenie nowego projektu. Dla wielu inwestorów oraz instytucji finansowych biznesplan stanowi punkt odniesienia przy ocenie potencjału przedsiębiorstwa – bez niego trudno zdobyć wsparcie finansowe.
W takim opracowaniu trzeba dokładnie przedstawić oferowane produkty lub usługi, a następnie omówić rynek z uwzględnieniem jego skali, bieżących trendów, konkurencji i grona potencjalnych odbiorców. Kolejny obszar obejmuje grupę docelową, czyli segment klientów, do którego firma zamierza kierować ofertę. Istotne miejsce zajmują strategie marketingowe, obejmujące działania promocyjne i sprzedażowe, oraz strategia finansowa z prognozami wpływów, wydatków, zysków i przepływów gotówkowych. Na końcu pozostają strategie operacyjne, odnoszące się do produkcji, logistyki oraz gospodarowania zasobami.
Rola tego dokumentu nie ogranicza się wyłącznie do formalności – pełni on funkcję mapy dla przyszłego przedsiębiorcy. Ułatwia zaplanowanie kolejnych etapów rozwoju firmy, pozwala wyznaczyć konkretne kierunki działania i wspiera realizację celów rozłożonych na dłuższy czas.
Część finansowa biznesplanu opisuje przewidywane wpływy i obciążenia, więc pozwala spojrzeć na przedsięwzięcie przez pryzmat konkretnych wyliczeń. Nadmierny entuzjazm na etapie prognoz, połączony z założeniem wysokich zysków już od pierwszych miesięcy działalności, często prowadzi na manowce i wywołuje zbędne napięcie. Rozsądniejszym podejściem pozostaje przyjęcie realnego, lecz równomiernego wzrostu przychodów oraz kierowanie części wypracowanych pieniędzy na rozwój przedsiębiorstwa, o ile sytuacja na to pozwala. Wiele młodych firm mierzy się z problemami już w pierwszym roku obecności na rynku, ponieważ opiera swoje rachunki na oczekiwaniach oderwanych od realiów. Z tego powodu prognozy finansowe wymagają ostrożności, rzetelnych danych i trzeźwej oceny sytuacji, ponieważ wtedy łatwiej reagować na zmiany zachodzące na rynku.
W kosztach działalności trzeba oddzielić wydatki stałe od zmiennych. Do pierwszej grupy należą opłaty ponoszone bez względu na skalę działalności – między innymi czynsz za lokal oraz amortyzacja. Druga obejmuje pozycje zależne od wielkości wytwarzania, na przykład zakup materiałów i zużycie energii. Precyzyjne rozpisanie obu kategorii ułatwia ocenę opłacalności całego przedsięwzięcia, a także pomaga wcześniej przygotować rozwiązania, które uporządkują politykę kosztową firmy w kolejnych etapach jej rozwoju.
Na starcie wiele osób planujących własną działalność sięga po odłożone środki albo korzysta z pomocy rodziny oraz znajomych. Ten model daje sporą niezależność przy prowadzeniu firmy i nie stawia od razu pod presją rat czy terminów zwrotu. Trzeba jednak rozsądnie ocenić, jaką kwotę da się przeznaczyć na początek, żeby nie narazić się na poważne kłopoty, jeśli wpływy pojawią się później, niż zakładano. Osoby rozpoczynające biznes często zgłaszają się też do lokalnych instytucji, które proponują pożyczki na preferencyjnych zasadach albo dotacje. Nawet gdy dostępne sumy nie są wysokie, zwykle pozwalają sfinansować zakup pierwszych urządzeń, uruchomić podstawową promocję i realnie wesprzeć młodą firmę.
Dobrym kierunkiem pozostaje również crowdfunding, czyli zbieranie kapitału od internetowej społeczności. Gdy pomysł wyróżnia się innowacyjnością, rośnie szansa na wsparcie w postaci wielu niewielkich wpłat. Przy przedsięwzięciach o większej skali lepiej sprawdzają się fundusze inwestycyjne albo inwestorzy prywatni. Oferują oni pieniądze na rozwój, a nierzadko także wsparcie merytoryczne, oczekując w zamian udziału w przyszłych zyskach firmy. Najrozsądniej dobrać źródło finansowania do rozmiaru przedsięwzięcia oraz charakteru działalności – wtedy firma łatwiej utrzyma równowagę na początku i sprawniej odpowie na nowe wyzwania.
Początkujący przedsiębiorcy, a zwłaszcza osoby stawiające dopiero pierwsze kroki w świecie biznesu, często powtarzają podobne błędy. Silny entuzjazm, który pojawia się przy uruchamianiu nowego przedsięwzięcia, sprzyja pomijaniu najważniejszych kwestii związanych z prowadzeniem firmy. W efekcie pomysł, który na etapie planowania wydawał się wyjątkowo obiecujący, zderza się z realiami konkurencyjnego rynku i nie zawsze osiąga rezultaty założone na początku.
Pobieżne rozpoznanie rynku
Wielu debiutujących przedsiębiorców proponuje produkt albo usługę, zanim sprawdzi, czy potencjalni klienci rzeczywiście chcą z nich korzystać. Pominięcie tego etapu sprawia, że na rynek trafia oferta, która nie przyciąga uwagi odbiorców. Efekt stanowią słabe przychody oraz brak rentowności całego przedsięwzięcia.
Brak kontroli nad finansami
Firma, która całą uwagę skupia na rozwijaniu produktu lub usługi i równocześnie rezygnuje z regularnej analizy budżetu oraz przepływów pieniężnych, łatwiej wpada w nadmierne zadłużenie i traci płynność finansową. Gdy nie śledzi na bieżąco przychodów oraz kosztów, trudniej jej podejmować rozsądne decyzje finansowe.
Lekceważenie spraw środowiskowych
Pomijanie ochrony środowiska naturalnego, choćby przez rezygnację z inwestycji w rozwiązania ograniczające zużycie energii, podnosi koszty działania i osłabia wizerunek firmy. Wraz ze wzrostem świadomości ekologicznej klienci coraz częściej kierują uwagę ku przedsiębiorstwom, które prowadzą działalność w sposób zrównoważony.
Opór wobec zmian
Następnym częstym błędem pozostaje brak elastyczności wobec nowych realiów rynkowych. Kiedy rynek się przeobraża, firma musi reagować korektą oferty oraz układu kosztów. Wiele startupów koncentruje się jedynie na jednym segmencie, a jednocześnie pomija nowe trendy pojawiające się wokół. Takie podejście osłabia pozycję biznesu na tle konkurencji.
Luki w znajomości prawa
Zbyt mała orientacja w przepisach regulujących prowadzenie działalności gospodarczej może wywołać poważne skutki prawne i finansowe. Ignorowanie zasad odnoszących się do umów, podatków oraz ochrony danych osobowych naraża firmę na kary, spory sądowe, a także utratę reputacji w oczach klientów i partnerów biznesowych.
Zbyt gwałtowne skalowanie firmy
Szybkie poszerzanie działalności bez odpowiedniego przygotowania finansowego i operacyjnego to częsty błąd początkujących przedsiębiorców. Zbyt mały zespół, brak uporządkowanych procesów oraz chwiejna kondycja finansowa mogą sprawić, że przedsiębiorca straci kontrolę nad firmą, wywołać problemy z płynnością, a w efekcie doprowadzić nawet do bankructwa.
Osoby, które stawiają pierwsze kroki w biznesie, mają przed sobą szeroki wybór form wsparcia przy zakładaniu własnej firmy. Dobrym adresem pozostają urzędy pracy – tam można znaleźć informacje o aktualnych programach finansowania, również o bezzwrotnych dotacjach na uruchomienie działalności gospodarczej. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości prowadzi liczne inicjatywy edukacyjne, a ponadto przekazuje praktyczne wskazówki odnoszące się do kwestii prawnych i finansowych związanych z prowadzeniem biznesu.
Korzystne warunki czekają też w lokalnych inkubatorach przedsiębiorczości oraz parkach technologicznych. Te miejsca proponują atrakcyjny wynajem biur i umożliwiają kontakt z doświadczonymi mentorami. Wsparcie zapewniają również organizacje studenckie współpracujące z młodymi przedsiębiorcami, ponieważ pomagają rozwijać cenne relacje zawodowe.
Wejście w biznes tuż po ukończeniu studiów potrafi mocno wciągnąć, jednak ta ścieżka rzadko okazuje się prosta. Młodzi przedsiębiorcy muszą wykazać się odwagą, a jednocześnie rozsądnie planować kolejne ruchy i uważnie oceniać warunki rynkowe. Chcąc ograniczyć błędy na początku, trzeba objąć spojrzeniem wszystkie obszary firmy i połączyć je w spójną całość. Liczy się rozeznanie w mechanizmach rynku oraz w sposobach działania konkurentów, przygotowanie elastycznego planu rozwoju, czuwanie nad finansami i pilnowanie wydatków operacyjnych. Istotną rolę odgrywa także trafna promocja, sprawne dostarczanie produktów i świadczenie usług oraz ścisłe trzymanie się obowiązujących regulacji. Dopiero szerokie ujęcie tych kwestii otwiera młodym przedsiębiorcom drogę do zamiany nowatorskich pomysłów w marki, które przynoszą zysk i budują rozpoznawalność.
Autor tekstu: Julia Kamińska
Artykuł powstał we współpracy z partnerem serwisu.
Źródła:
English
